Schijnzelfstandigheid: voordelen, valkuilen en fiscale risico’s
Schijnzelfstandigheid is tegenwoordig een veelbesproken onderwerp. Werken als ZZP’er kan aantrekkelijk lijken — voor zowel opdrachtgever als opdrachtnemer. Er gelden immers geen strikte arbeidsrechtelijke regels en de zelfstandige profiteert van fiscale voordelen, terwijl de opdrachtgever geen loonheffingen of premies hoeft af te dragen.
Maar in die voordelen schuilen meteen de nadelen. In tegenstelling tot werknemers heeft een zelfstandige geen arbeidsrechtelijke bescherming bij ontslag of ziekte, geen recht op betaalde vakantiedagen, en moet hij of zij zelf het pensioen regelen.
De wet bepaalt wanneer er wél of geen sprake is van een echte arbeidsverhouding. Dat betekent dat een overeenkomst van opdracht in sommige gevallen alsnog kan worden gezien als een arbeidsovereenkomst — met ingrijpende fiscale en juridische gevolgen voor beide partijen.
In dit artikel bespreekt onze arbeidsrechtadvocaat mr. Paul Snijders uit Amsterdam wat de gevolgen kunnen zijn wanneer achteraf blijkt dat een opdrachtrelatie tóch een arbeidsovereenkomst was, en welke risico’s daarbij komen kijken voor zowel zzp’er als opdrachtgever.
Aanwijzing Belastingdienst aan opdrachtgever als werkgever
Het kan natuurlijk gebeuren dat een opdrachtgever per ongeluk een overeenkomst niet heeft aangemerkt als arbeidsovereenkomst terwijl dit wel had gemoeten. De zzp’er stelt zich dan op het standpunt dat hij werknemer in loondienst is, en vordert bijvoorbeeld loon en vakantietoeslag bij de opdrachtgever. In die gevallen waarin de (voormalig) zzp’er gelijk krijgt, ontvangt de opdrachtgever tevens werkgever van de Belastingdienst een aanwijzing. Indien deze niet wordt opgevolgd, ontvangt hij een correctieverplichting.
Dit houdt in dat hij alsnog voor de arbeidsrelatie het volgende moet afdragen:
– de loonbelasting;
– de premie voor de volksverzekeringen;
– de premie voor de werknemersverzekeringen; en
– de inkomensafhankelijke bijdrage voor de zorgverzekeringswet.
Dit wordt opgelegd met terugwerkende kracht tot het moment van aanwijzing. Indien dit niet in zijn geheel wordt voldaan, kan de Belastingdienst een naheffingsaanslag opleggen voor het totaal dat er naar schatting niet is betaald.
Inkomstenbelasting voor opdrachtnemer die als werknemer wordt aangemerkt
In plaats van zelfstandig ondernemer, wordt de opdrachtnemer dan gekwalificeerd als werknemer. Ook dat heeft fiscale consequenties. De opdrachtnemer heeft dan ten onrechte gebruik gemaakt van kostenaftrek en mogelijk ook de fiscale aftrekposten. Dit kan resulteren in dat de opdrachtnemer nog belasting verschuldigd is aan de Belastingdienst. Dit kan hij niet verhalen op de opdrachtgever. Deze wijziging/verhoging van de bruto-inkomsten kan voor de opdrachtnemer ook gevolgen hebben voor het ontvangen van eventuele toeslagen.
Wet financiering sociale verzekeringen
Een werkgever is ook premies verschuldigd ten behoeve van deze wet. Bij bewezen schijnzelfstandigheid is de opdrachtgever ook deze premies verschuldigd. Indien de opdrachtgever deze premies gaat verhalen op de opdrachtnemer, biedt de wet het instrument om strafrechtelijk op te treden tegen de opdrachtgever.
Loonheffingen bij schijnzelfstandigheid: het verborgen risico voor de zzp’er
Ook als werknemer betaal je loonbelasting over je brutoloon. De werkgever houdt die belasting maandelijks in en draagt deze als voorschot af aan de Belastingdienst.
Maar bij schijnzelfstandigheid ligt dat anders. In feite had de opdrachtgever dan loonheffingen moeten inhouden en afdragen, omdat er achteraf sprake blijkt te zijn van een arbeidsovereenkomst. In plaats daarvan is het volledige bedrag – zonder inhoudingen – aan de opdrachtnemer (zzp’er) uitbetaald.
Wanneer de rechter vervolgens vaststelt dat er tóch sprake was van een arbeidsovereenkomst, kan dit een financiële terugslag betekenen voor de zzp’er. De opdrachtgever mag de ten onrechte niet ingehouden loonheffingen namelijk verhalen op de opdrachtnemer. Dat maakt schijnzelfstandigheid een reëel risico: winnen kan verliezen worden.
Of de opdrachtgever dit verhaalsrecht ook daadwerkelijk hééft, hangt volledig af van wat partijen hebben afgesproken in hun overeenkomst van opdracht. Soms is verhaal uitgesloten, soms expliciet toegestaan, en vaak blijft het juridisch interpretatie‑kwestie.
Contact met advocaat arbeidsrecht Amsterdam over zzp en schijnzelfstandigheid
Zoekt u betrokkenheid en een direct, persoonlijk contact met een ervaren specialist arbeidsrecht in Amsterdam? Bel onze gespecialiseerde advocaat arbeidsrecht en ontslagrecht voor vragen en juridisch advies over arbeidsrecht, ontslag, zzp en schijnzelfstandigheid.